Be the change you want to see in the world

Deseba Allemaal,

Na mijn vorige blog over het wel en wee van een tourist in Ghana weer terug naar de kern van reis; de vrouwen van het project. De dagen rijgen zich aaneen en ondertussen heb ik veel verschillende vrouwen gesproken. Het ene gesprek is een interview voor een nieuwe lening, het andere over hoe het met ze gaat en soms over een gemiste betalingsdag. Elk gesprek is weer uniek en bijzonder.Ghanese vrouwen verschillen niet zoveel van ons dames in het Westen. Er zijn positief ingestelde vrouwen bij, vrouwen die al zoveel voor hun kiezen hebben gehad dat het moeilijk is om hoop te houden, vrolijke, norse, initiatiefnemers, behouden vrouwen, jongere, dames op leeftijd, Christelijke en Islamitische vrouwen, volle vrouwen, dunne vrouwen…Kleurrijk in vorm, inhoud en spirit maar allemaal meet één doel; opstaan vanuit een moeilijke situatie en een betere toekomst creëren voor zichzelf en hun kinderen.

De hulp die jij en ik geven bestaat uit verschillende lagen. De donaties zijn de hardware. Het is tastbaar, creëert onmiddellijke mogelijkheden voor de dames en van het eindresultaat zijn mooie foto’s te maken die ik en jullie aan andere kan laten zien. Maar er is meer..de software.  Een daarvan is het zelfrespect  van de vrouwen. Velen zijn verlaten door hun man en afgesloten van financiële middelen voor zichzelf en hun kinderen. Bovendien zijn ze zonder man in achting gedaald van de gemeenschap. Vaak zijn het middelbare dames die niet meer huwbaar zijn en/of aantrekkelijk genoeg bevonden worden voor een, wat wij noemen, tweede leg. Geen echtscheidingspapieren, geen rechtbankprocedures, geen co-ouderschap. Het enige wat er hoeft te gebeuren is dat een man zegt; “ik wil je niet meer’. Met geluk mag ze in de compound blijven wonen en anders is ze aangewezen op hulp van familie. Het is het resultaat van een cultuur die diepgeworteld is in Ghana. De mannen veroordelen en beschimpen heeft geen enkele zin. Zowel de mannen als de vrouwen zijn onderdeel van deze cultuur en die ga je niet van de een op de andere dag veranderen. Een marathon wordt stap voor stap gelopen.

mamasage in ghana

Stap 1 is het terug winnen van het zelfrespect. En dat is nou zo mooi aan dit project. Een initiatief van Ghanese vrijwilligers zoals Hassan en Priscille die de misstanden zien, erkennen en actie ondernemen. Het feit dat dan ook nog een Nederlandse helemaal over komt om met hen te praten, betrokken is en hulp wil bieden is de kers op de taart. Dat al deze mensen die betrokken zijn hen de moeite waard vinden en geloof hebben in hun toekomst, dromen en persoon is een grote boost voor dat broodnodige zelfvertrouwen. Het is niet tastbaar, je kunt er geen foto’s van maken maar het is wel het vuur dat opnieuw in hun ogen schijnt en ze aanzet tot gedrevenheid en actie.

Er is nog een hulplaag, die van vertrouwenspersoon. In de Ghanese cultuur is het belangrijk om respect te tonen. In het dagelijks leven gebeurd dit door de mensen die je kent een bezoekje te brengen. Hoeft niet lang te duren maar even hallo zeggen informeren hoe het gaat en weer door. Er wordt veel gepraat maar ook veel geroddeld. Niets blijft lang geheim in Ghana. Gezichtsverlies en schaamte treft niet alleen jou maar ook je familie. Oftewel, de vuile was wordt niet buiten gehangen. Ik had het vooraf niet bedacht maar in dit licht vinden de vrouwen het fijn om met mij te praten over twijfels, angsten en de moeilijkheden die ze in hun leven ondervinden. Ik ben niet van hier, heb geen vaste banden met en familie in Ghana en ga straks ook weer terug. Dat maakt me veilig en vrij van bedreiging. Mijn gesprek met Alice is daar een goed voorbeeld van.

Alice is gisteren ontslagen uit het ziekenhuis. Zij en haar baby hebben er twee en  halve maand gelegen. Eerst dachten de doktors dat ze malaria hadden maar na verloop van tijd bleken ze beide de mazelen te hebben. Beide hebben op het randje van de dood gezweefd maar hebben het uiteindelijk  toch gered. Alice moest wel stoppen met het geven van borstvoeding waardoor ze nu dure melk moet kopen. Dit is heel moeilijk voor haar aangezien ze de afgelopen maanden niet heeft kunnen werken en dus geen inkomsten heeft gehad. Haar man heeft haar de rug toegekeerd omdat hij veronderstelde dat ze zou sterven. Hij komt ook niet meer terug. Ze woont nu bij haar moeder aan de andere kant van de stad. Ver weg van waar ze eerst woonde en werkte. Weg van de veilige haven van de vrienden en kennissenkring dat ze daar had opgebouwd. Baby Ajee is nog steeds heel zwak en ligt onafgebroken stilletjes te slapen in zijn bedje. Alicia huilt, baby Ajee beweegt niet. Ze heeft nog een beetje geld over. “in two weeks I’ll start my business again. Small-small. Bit by bit I’ll have a good business again. I do believe in this”. Haar dank is groot dat ik haar ben komen bezoeken en ze haar hart heeft kunnen luchten zegt ze. Mijn hart gaat naar haar uit en ben haar dankbaar voor het delen van haar verhaal. Samen zitten we nog een tijdje zwijgend naast elkaar. Kijkend naar baby Ajee.

De derde hulplaag is dat van voorbeeldfunctie. De vrouwen zien dat ik een ander kleurtje heb, ze weten dat ik uit een land kom waar het er anders aan toe gaat, ze vinden mijn klederdracht nog net niet aanstootgevend (hoe vaak ze mijn bh bandje al niet hebben terug geschoven onder mijn shirt J) maar bovenal zien ze dat ik een vrouw ben, ze horen dat ik getrouwd ben en twee kinderen heb, ze weten dat ik werk en dat maakt mij in hun ogen tot een van hen. Onze overeenkomsten en verschillen leiden tot inzichten die ze wel of niet kunnen gebruiken in de toekomst. Een voorbeeld van een gesprekje met Aisha. Aisha: “When did you get married, madam Liz?”. Lisenka; “When I was 28 years” . Aisha; “And when did you have your first child?” Lisenka: “When I was 31”. Aisha; “Oooh…you must have a good husband”. Lisenka; “????”. Aisha; “You didn’t have to give birth right away”. Zoals zo vaak bij een goed gesprek ging het geven van inzicht beide kanten op. Misschien kan Aisha nog niet veel met de info doen maar geeft ze het door aan haar dochters dat het ook anders kan. Dat ze keuzes hebben en niet alles afhangt van traditie en erfgoed.

De vierde hulplaag is die van reflectie op hun bedrijf. Zakelijke cijfers (inkoop, verkoop, omzet, winst, herinvesteringen etc) en toekomstmogelijkheden zijn het onderwerp van gesprek. Dit is voor de vrouwen lastig te concretiseren. Wanneer je naar de toekomstverwachtingen vraagt lachen ze vaak en zeggen dan; “The future is in God’s hands”. Een cursus  mindfullniss hebben ze hier niet nodig J. Ok, een uitgebreide SWOT-analyse is ook weer niet nodig maar alles op z’n beloop laten en het in de handen van het lot overlaten is het andere uiterste. Dus ga ik met ze in gesprek over de noodzaak van uitbreiden of specialiseren. Hoeveel andere verkopers er in de buurt zijn met hetzelfde product als zij. Of de verkoopprijs stabiel is gebleven of fluctueert. En dan kom je uiteindelijk wel tot inzichten en conclusies.

Zo hebben de vrouwen met naaiateliers er de laatste jaren een geduchte concurrent bij gekregen. Westerse tweedehand kleding. Met alle goede bedoelingen worden er containers vol tweedehands kleren naar Afrika verscheept . Veel vrouwen in Tamale lopen nog in traditionele handgemaakte kleding maar in de steden als Accra en Kumasi zie je al veel jongeren in Westerse kleding rondlopen. Ook op de Tamale markt staan verkopers met bergen Westerse kleding. Langzamerhand verdringt de ene markt de andere, het is slechts een kwestie van tijd. Het is nu nog lucratief om een naaiatelier in traditionele kleding te starten maar deze vrouwen moeten wel nu al actie ondernemen om hun zaak te differentiëren of specialiseren. Goed voorbeeld hiervan is Rabi. Ze heeft naast haar naaiatelier ook een gedeelte van het geld gebruikt om zout en suiker te verkopen. Zo zorgt ze voor een goede spreiding van de risico’s en heeft haar onderneming een grotere kans van slagen. Ook op de lange termijn.

Ik hoop volgende week nog één blog te kunnen schrijven en dan is mijn tijd in Ghana alweer voorbij. Tot gauw weer! Liefs, Lisenka