Be the change you want to see in the world

Reisverhalen

Benieuwd naar hoe het MamaSage vergaat op reis? Hieronder vind je de reisverslagen van mijn belevenissen als vrijwilliger op de verschillende projecten in Afrika. Reageren? Dat kan op Dit e-mailadres wordt beveiligd tegen spambots. JavaScript dient ingeschakeld te zijn om het te bekijken.
Natuurlijk vertellen beelden het beste verhaal! 
Hier een aantal van de ondernemende vrouwen uit Tamale, Ghana.

Klik op de foto's om de grote beelden te zien.

Deseba Allemaal,

Mijn laatste blog in allerijl geschreven tussen de drukte van de laatste dagen door. Het is weer voorbij gevlogen. Vooraf lijken de 5 weken zich tot het oneindige uit te strekken. Zoals je dat vroeger als kind kon hebben aan het begin van de zomervakantie. Nu lijkt het weer veel te snel voorbij te zijn gegaan.

Ik doe mijn laatste inkopen zoveel mogelijk bij de vrouwen van het project. Krijg ik meteen de kans om afscheid van ze te nemen. Allemaal willen ze mee naar Nederland. Het land van melk en honing.  Waar iedereen geld genoeg heeft, we vrij zijn in onze keuzes, alle kinderen naar school kunnen en we elke dag eten hebben…jawel, waar we zelfs een pretparkoverschot hebben! Ik knik, lach en droom met ze mee. Wat moet ik anders zeggen in de minuten vlak voor ons afscheid…dat we onze eigen problemen kennen en dat het niet (met iedereen) zo goed gaat? …..?? Dus ik lach en schud handen, beloof dat ik hun ‘blessing en gratitude’ nogmaals zal overbrengen aan eenieder in Nederland en fiets door naar mijn volgende dame.

Ik ga ze missen, mijn vrouwen. Elke dag leerde ik er meer kennen en gaven ze me een kijkje in hun leven. Soms een stukje vol blijdschap en hoop soms een kijkje vol verdriet en weemoed. Voor alle stukjes ben ik hen dankbaar. Want stukje bij beetje gaven ze me de mooiste boodschap mee dat Ghana te bieden heeft; “Geniet van de dag en heb hoop voor de toekomst”. Zo simpel is het..

Een dag niet gelachen is een dag niet geleefd in Ghana

Ondertussen kan ik geen straat doorfietsen zonder dat er naar me geroepen wordt; “Salaminga!..Madam Liz..How are you?”. Elk jaar zou ik wel langer in Afrika kunnen blijven. Daarom is het ook mijn verslaving :). Ik krijg er nooit genoeg van. Maar zeker deze keer voelt het als een te kort verblijf. De contacten lopen lekker, heb verschillende ideeën opgedaan voor aanpassingen en uitbreiding, ik struikel niet elke keer over mijn begroetingen maar rebbel tegenwoordig ook lekker mee met het ochtend/middag/avondritueel en er is nog zoveel te doen..! Loslaten vind ik altijd het lastigste van een maand vrijwilligerswerk. Besef ook dat het net zo lastig is wanneer het 3, 6 of 12 maanden zou zijn geweest. En dat bewijs zie ik bij de vrijwilligers die hier veel langer zijn en de afgelopen weken moesten vertrekken.

Weet ook dat zo snel ik het vliegtuig zie ik ontzettend veel haast krijg. Haast om zo snel mogelijk mijn mannen thuis weer te zien. De reis kan me niet snel genoeg verlopen. Ongeduldig kijk ik uit naar mijn weerzien op het vliegveld. Met nog het rode zand onder mijn teennagels en stof achter mijn oren baan ik mij een weg door reizigers, bagagebanden en douane totdat ik met zenuwen tot in mijn kruintje voor de glazen deuren van de ontvangsthal sta. Daarachter ligt Europa, koud Nederland en daarachter staat mijn prachtige gezin op mij te wachten..(zouden ze ook buikpijn hebben?) O shit, ik ga deze keer toch niet weer huilen? Adem halen en doorlopen. De deuren zoeven zachtjes open en daar zijn ze dan...mijn trots en kracht achter deze reis, het mooiste dat ik ken..Shit…toch huilen.  

Lieve & mooie mensen, vrienden, familie en vrijbuiters die mij telkens weer gesteund hebben; Dank jullie wel voor alle lieve, mooie en grappige berichtjes die jullie telkens weer sturen. Ik heb van elk berichtje weer genoten. Ik hoop elk van jullie weer gauw te zien. Heel veel liefs, Lisenka
Deseba Allemaal,

Vorig weekend ben ik met de andere volunteers een paar dagen er tussenuit geweest. Het is een leuke gemixte groep en de stemming zat er dus al goed in tijdens de rit naar Bolgatanga. Dit stadje ligt in het uiterste Noorden van Ghana aan de grens met Burkino Faso. Natuurlijk wilde we wel even de grens oversteken en dit land bezoeken. Met 8 bleekneusjes door het kantoortje van de douane en aan de andere kant eruit zoo Burkino Faso in. Zo dicht bij de grens ziet het er niet anders uit dan in Ghana met het grootste verschil dat ze hier Frans spreken. Aan de andere kant van Burkino Faso ligt Mali. Nu waren we toch niet van plan om zover te gaan maar het is op dit moment ook niet echt raadzaam. Oorlog, Franse interventies, Al Quada terroristen…hou van avontuur maar wel met mate alstublieft. Terug door het kantoortje naar de bus op naar het volgende toeristenuitstapje. In het dorpje Paga is de krokodil heilig. De legende wil dat de chief (dorpshoofd) in de oude dagen ooit geholpen is door een krokodil en nu worden deze dieren als heilig beschouwd. Ze hebben een lake aangelegd waarin 600 krokodillen ronddobberen. De attractie is dat je op een van deze megamonsters mag gaan zitten. Een levende wel te verstaan. In de voetsporen van Steve Irwin (I’ts Amazing!!)heb ik me dus gehurkt op een rustig uitziend exemplaar neergevleid (en nou maar hopen dat ie echt heilig is). Fotootje maken, kipje voeren, nog meer kodakmoments…nou dit heeft echt wel een heel hoog toeristenattractiegehalte.

Gauw door naar wat authenticiteit. In Pikworo bevindt zich een oud slavenkamp. De tourguide is goed onderlegt en verstaanbaar (is niet altijd het geval), het verhaal en de omgeving indrukwekkend. Decennia lang zijn hier duizenden slaven uit Ghana en omringende landen naar deze plek gebracht om verkocht te worden aan de hoogste bieder. Eenmaal verkocht gingen ze te voet naar Cape coast de boot op. De uit steen geschraapte holtes waaruit ze moesten eten, de massagraven voor de velen die het niet redde en de strafrots zijn de stille getuigen van heel veel leed dat eigenlijk nog niet eens zo lang geleden werd beëindigd. Nog stil van alle indrukken klommen we weer de bus in op weg naar Tongo Hills en de Tengzug shrines. Dit is de heiligste plek van Noord Ghana. Velen beklimmen de rots om in een grot raad te vragen aan de goden en sjamaan die daar residentie houdt. De grote manshoge berg veren leert dat met name de kippen het moeten ontgelden als offer. Om eer en respect te tonen aan de sjamaan en goeden moet je met ontbloot bovenlijf en je broek tot boven je knieën voor de sjamaan verschijnen. Nou ben ik van de generatie die in de jaren ’80 massaal topless lag te bakken in de zon dus ik heb er niet zo’n problemen mee. Mijn jongere reisgenootjes des te meer. Er werd zelfs om advies aan het thuisfront gevraagd via whatsapp… Uiteindelijk zijn we met z’n 4-en op audiëntie geweest. Als je dan toch van zover bent gekomen. 

Eenmaal terug in het hotel blijkt er op het dak een feestje aan de gang te zijn. Partycrash! Het was een familiefeest en ze gingen helemaal los. Het immer bekende ‘You’re invited’ klonk ons als muziek in de oren. Swingend en schuddend met de billen hebben we zelf een aantal basisstappen van de Azuntudans geleerd. Ik zie opa nog voor me; “You really know how to dance” lacht hij vrolijk terwijl hij mij de heupen pakt . Uuuhhh..was dit ook weer een sociaal wenselijke opmerking?  Ach, who cares..lekker door blijven schudden en dansen.

’s Maandags weer aan het werk. Vrouwen bezoek, veel praten, overleggen en regelen. Het klinkt zo eenvoudig maar het gaat wel op z’n Afrikaans, hé. Veel wachten, veel fietsen in de warmte, apparaten die niet meewerken, voorraad dat niet voorradig is (is het dan nog wel voorraad?) en heel veel banden plakken. De fietsenmaker is mijn steun en toeverlaat. Ik zie hem gemiddeld  om de dag. Nog een manier om een lokale business te sponsoren. Op een dag gebeurde het… een lekke band en geen fietsenmaker in de buurt. Goed, plan B. Taxi aanhouden en fietsje achterin. Het is voor de verandering erg rustig op de weg. O ja…zondag! Maar ff later stopt er een heel klein gammel taxietjes. De chauffeur heeft net nog allerlei onderdelen aan de auto vastgeplakt. De auto en hijzelf ruiken een uur in de wind naar lijm. Wanneer de chauffeur zijn minikofferbakje opent zit daar een mega gastank in. “Are you sure it will fit?”, vraag ik twijfelend. “Yes, yes”, antwoord hij enthousiast. Weet niet zeker of ik zijn beoordelingsvermogen moet vertrouwen gezien de hoeveelheid lijm de man vandaag heeft gesnoven. Maar eerlijk is eerlijk na veel geduw, getrek en een gevaarlijk dun uitziend koortje balanceert mijn fiets dan toch even later op de rand  van de kofferbak. Het voorwiel hangt 10 centimeter boven het wegdek. Let’s go…oei, drempel…

Donderdag wordt ik wakker en wist het gelijk; “Dit wordt ‘m niet, Lies”. Koorts en kak. De immer gevreesde en altijd op de loer liggende reizigersdiarree had me te pakken gekregen. De indrukken, de hitte, de verandering van spijs en onbekende bacterietjes..mijn lijf gaf een duidelijk signaal. Rust! Ok, ok..Met mijn vod op de bank, op z’n tijd met de pleerol naar de wc en veel cola drinken en bananen met witbrood. Aan het einde van de dag ging het al veel beter. Perfecte timing! Stephan ging namelijk net een vracht rijst naar de school brengen met de Motorking! Vanaf de allereerste keer dat ik zo’n ding zag rijden heb ik geroepen: “daar wil ik op!”. Ken je de trike? Het lijkt erop. Het is de voorkant van de motor maar in plaats van een zit achterop hebben ze er een stalen bak achter gelast. Ze worden hier veel gebruikt voor het vervoeren voor zware ladingen en groepen mensen die de taxi niet kunnen betalen. Met je billen op de rand van de bak, goed vasthouden en de wind door je haren en kleren laten waaien. Joehoeoeoe…We waren een ware attractie; twee rijke blanke in de bak van een Motorking…dat vonden ze hilarisch. Van alle kanten werd er gelachen gezwaaid en geroepen! Onze chauffeur wist er duidelijk niet zo goed raad mee. Ben benieuwd wat hij later thuis aan zijn vrouw en kinderen heeft verteld.

Mama C is humeurig. Haar oudste dochter Brenda ligt nu al een paar dagen in het ziekenhuis met Malaria. Ze maakt zich duidelijk zorgen. Je merkt het vooral aan de manier waarop ze met de jongste kinderen omgaat. Lydia en Mathilde zijn rond de 10 a 12. Ze werken keihard in het huishouden mee. Elke dag grote hopen kleding met de hand wassen in grote schalen, eten koken, boodschapjes doen, vegen, dweilen...Om 6 uur ’s ochtend hoor ik Lydia al vuur maken om het water te koken vaak is ze rond 8 uur ’s avonds nog met de afwas bezig. Het is zoals de families hier werken. De jongste luisteren naar de oudere kinderen en hun ouders en moeten veelal klusjes klaren. Snap het allemaal en heb er geen oordeel over maar als ik voor de zoveelste keer hun namen door het huis hoor schallen; “LYDIA..?!...MATHILDA…?!...LYDIA!!!” hebben zowel ik als de meiden wel even een break nodig. Ik neem de kids mee naar het zwembad. Kan iedereen ff afkoelen. Letterlijk. Klappertandend maar met pretlichtjes in hun ogen hebben we een hele zaterdag lekker gezwommen. Puur genot!

Ben weer heel benieuwd wat komende week gaat brengen. Hou jullie op de hoogte! Liefs van Lisenka
Deseba Allemaal,

Na mijn vorige blog over het wel en wee van een tourist in Ghana weer terug naar de kern van reis; de vrouwen van het project. De dagen rijgen zich aaneen en ondertussen heb ik veel verschillende vrouwen gesproken. Het ene gesprek is een interview voor een nieuwe lening, het andere over hoe het met ze gaat en soms over een gemiste betalingsdag. Elk gesprek is weer uniek en bijzonder.Ghanese vrouwen verschillen niet zoveel van ons dames in het Westen. Er zijn positief ingestelde vrouwen bij, vrouwen die al zoveel voor hun kiezen hebben gehad dat het moeilijk is om hoop te houden, vrolijke, norse, initiatiefnemers, behouden vrouwen, jongere, dames op leeftijd, Christelijke en Islamitische vrouwen, volle vrouwen, dunne vrouwen…Kleurrijk in vorm, inhoud en spirit maar allemaal meet één doel; opstaan vanuit een moeilijke situatie en een betere toekomst creëren voor zichzelf en hun kinderen.

De hulp die jij en ik geven bestaat uit verschillende lagen. De donaties zijn de hardware. Het is tastbaar, creëert onmiddellijke mogelijkheden voor de dames en van het eindresultaat zijn mooie foto’s te maken die ik en jullie aan andere kan laten zien. Maar er is meer..de software.  Een daarvan is het zelfrespect  van de vrouwen. Velen zijn verlaten door hun man en afgesloten van financiële middelen voor zichzelf en hun kinderen. Bovendien zijn ze zonder man in achting gedaald van de gemeenschap. Vaak zijn het middelbare dames die niet meer huwbaar zijn en/of aantrekkelijk genoeg bevonden worden voor een, wat wij noemen, tweede leg. Geen echtscheidingspapieren, geen rechtbankprocedures, geen co-ouderschap. Het enige wat er hoeft te gebeuren is dat een man zegt; “ik wil je niet meer’. Met geluk mag ze in de compound blijven wonen en anders is ze aangewezen op hulp van familie. Het is het resultaat van een cultuur die diepgeworteld is in Ghana. De mannen veroordelen en beschimpen heeft geen enkele zin. Zowel de mannen als de vrouwen zijn onderdeel van deze cultuur en die ga je niet van de een op de andere dag veranderen. Een marathon wordt stap voor stap gelopen.

mamasage in ghana

Stap 1 is het terug winnen van het zelfrespect. En dat is nou zo mooi aan dit project. Een initiatief van Ghanese vrijwilligers zoals Hassan en Priscille die de misstanden zien, erkennen en actie ondernemen. Het feit dat dan ook nog een Nederlandse helemaal over komt om met hen te praten, betrokken is en hulp wil bieden is de kers op de taart. Dat al deze mensen die betrokken zijn hen de moeite waard vinden en geloof hebben in hun toekomst, dromen en persoon is een grote boost voor dat broodnodige zelfvertrouwen. Het is niet tastbaar, je kunt er geen foto’s van maken maar het is wel het vuur dat opnieuw in hun ogen schijnt en ze aanzet tot gedrevenheid en actie.

Er is nog een hulplaag, die van vertrouwenspersoon. In de Ghanese cultuur is het belangrijk om respect te tonen. In het dagelijks leven gebeurd dit door de mensen die je kent een bezoekje te brengen. Hoeft niet lang te duren maar even hallo zeggen informeren hoe het gaat en weer door. Er wordt veel gepraat maar ook veel geroddeld. Niets blijft lang geheim in Ghana. Gezichtsverlies en schaamte treft niet alleen jou maar ook je familie. Oftewel, de vuile was wordt niet buiten gehangen. Ik had het vooraf niet bedacht maar in dit licht vinden de vrouwen het fijn om met mij te praten over twijfels, angsten en de moeilijkheden die ze in hun leven ondervinden. Ik ben niet van hier, heb geen vaste banden met en familie in Ghana en ga straks ook weer terug. Dat maakt me veilig en vrij van bedreiging. Mijn gesprek met Alice is daar een goed voorbeeld van.

Alice is gisteren ontslagen uit het ziekenhuis. Zij en haar baby hebben er twee en  halve maand gelegen. Eerst dachten de doktors dat ze malaria hadden maar na verloop van tijd bleken ze beide de mazelen te hebben. Beide hebben op het randje van de dood gezweefd maar hebben het uiteindelijk  toch gered. Alice moest wel stoppen met het geven van borstvoeding waardoor ze nu dure melk moet kopen. Dit is heel moeilijk voor haar aangezien ze de afgelopen maanden niet heeft kunnen werken en dus geen inkomsten heeft gehad. Haar man heeft haar de rug toegekeerd omdat hij veronderstelde dat ze zou sterven. Hij komt ook niet meer terug. Ze woont nu bij haar moeder aan de andere kant van de stad. Ver weg van waar ze eerst woonde en werkte. Weg van de veilige haven van de vrienden en kennissenkring dat ze daar had opgebouwd. Baby Ajee is nog steeds heel zwak en ligt onafgebroken stilletjes te slapen in zijn bedje. Alicia huilt, baby Ajee beweegt niet. Ze heeft nog een beetje geld over. “in two weeks I’ll start my business again. Small-small. Bit by bit I’ll have a good business again. I do believe in this”. Haar dank is groot dat ik haar ben komen bezoeken en ze haar hart heeft kunnen luchten zegt ze. Mijn hart gaat naar haar uit en ben haar dankbaar voor het delen van haar verhaal. Samen zitten we nog een tijdje zwijgend naast elkaar. Kijkend naar baby Ajee.

De derde hulplaag is dat van voorbeeldfunctie. De vrouwen zien dat ik een ander kleurtje heb, ze weten dat ik uit een land kom waar het er anders aan toe gaat, ze vinden mijn klederdracht nog net niet aanstootgevend (hoe vaak ze mijn bh bandje al niet hebben terug geschoven onder mijn shirt J) maar bovenal zien ze dat ik een vrouw ben, ze horen dat ik getrouwd ben en twee kinderen heb, ze weten dat ik werk en dat maakt mij in hun ogen tot een van hen. Onze overeenkomsten en verschillen leiden tot inzichten die ze wel of niet kunnen gebruiken in de toekomst. Een voorbeeld van een gesprekje met Aisha. Aisha: “When did you get married, madam Liz?”. Lisenka; “When I was 28 years” . Aisha; “And when did you have your first child?” Lisenka: “When I was 31”. Aisha; “Oooh…you must have a good husband”. Lisenka; “????”. Aisha; “You didn’t have to give birth right away”. Zoals zo vaak bij een goed gesprek ging het geven van inzicht beide kanten op. Misschien kan Aisha nog niet veel met de info doen maar geeft ze het door aan haar dochters dat het ook anders kan. Dat ze keuzes hebben en niet alles afhangt van traditie en erfgoed.

De vierde hulplaag is die van reflectie op hun bedrijf. Zakelijke cijfers (inkoop, verkoop, omzet, winst, herinvesteringen etc) en toekomstmogelijkheden zijn het onderwerp van gesprek. Dit is voor de vrouwen lastig te concretiseren. Wanneer je naar de toekomstverwachtingen vraagt lachen ze vaak en zeggen dan; “The future is in God’s hands”. Een cursus  mindfullniss hebben ze hier niet nodig J. Ok, een uitgebreide SWOT-analyse is ook weer niet nodig maar alles op z’n beloop laten en het in de handen van het lot overlaten is het andere uiterste. Dus ga ik met ze in gesprek over de noodzaak van uitbreiden of specialiseren. Hoeveel andere verkopers er in de buurt zijn met hetzelfde product als zij. Of de verkoopprijs stabiel is gebleven of fluctueert. En dan kom je uiteindelijk wel tot inzichten en conclusies.

Zo hebben de vrouwen met naaiateliers er de laatste jaren een geduchte concurrent bij gekregen. Westerse tweedehand kleding. Met alle goede bedoelingen worden er containers vol tweedehands kleren naar Afrika verscheept . Veel vrouwen in Tamale lopen nog in traditionele handgemaakte kleding maar in de steden als Accra en Kumasi zie je al veel jongeren in Westerse kleding rondlopen. Ook op de Tamale markt staan verkopers met bergen Westerse kleding. Langzamerhand verdringt de ene markt de andere, het is slechts een kwestie van tijd. Het is nu nog lucratief om een naaiatelier in traditionele kleding te starten maar deze vrouwen moeten wel nu al actie ondernemen om hun zaak te differentiëren of specialiseren. Goed voorbeeld hiervan is Rabi. Ze heeft naast haar naaiatelier ook een gedeelte van het geld gebruikt om zout en suiker te verkopen. Zo zorgt ze voor een goede spreiding van de risico’s en heeft haar onderneming een grotere kans van slagen. Ook op de lange termijn.

Ik hoop volgende week nog één blog te kunnen schrijven en dan is mijn tijd in Ghana alweer voorbij. Tot gauw weer! Liefs, Lisenka
Deseba Allemaal, Ik weet het! Heeft veel te lang geduurd voordat deze blog eindelijk op de site stond. Ik kreeg al vragen of ik geveld was door Malaria of geschaakt door een chief uit een nabij gelegen village. Helaas was het lang niet zo spannend. Eerder mateloos frustrerend aangezien ik 2 kantjes met de beste blog ever had geschreven..jullie raden het al..foetsie, weg van de computer, opgelost in het digitale oneindige…Na een keer hartgrondig vloeken en nog eens een keer om me heen gekeken te hebben heb ik me er al snel overheen gezet. Laten we wel wezen; in alle luxe een verhaal schrijven in tegenstelling tot het zware leven dat de vrouwen hier leiden is natuurlijk niet te vergelijken. Ok, rust hervonden, inspiratie ook weer? Let’s go.

Mijn dagen in Tamale en op het project vliegen voorbij. Ik zit dan ook echt in een lekkere flow. ’s Ochtends bezoek ik de vrouwen thuis in de compound of op hun werkplek. Meestal is dat aan de doorgaande weg. ’s Middag op het kantoor de interviews en administratie van het project verwerken. Tussendoor boodschapjes doen en met de andere vrijwilligers bijkletsen. ’s Avonds schuif ik aan bij mijn gastgezin. Heerlijk buiten zitten  en gezamenlijk kletsen, eten, wasje doen, muziek luisteren en dansen of gewoon in stilte rondkijken. Waar ik maar niet op uitgekeken raak zijn de vrouwen met al die verschillende voorwerpen op hun hoofd. De hele dag door lopen ze met manden fruit, schalen met slippers, plastic containers met water, kratjes met schoenen, stapels kleding, horretjes met eieren en ga zo maar nog even door. Heb zelfs een mevrouw gezien met een naaimachine op haar hoofd en schoolkinderen met boeken. Een praatje met de buurvrouw, een kind aan de ene hand een baby op de rug gebonden in een draagzak en ondertussen de telefoon aannemen. Ze spelen het allemaal klaar zonder ook maar een keer hun kostbare lading te verliezen.  Het is de mooiste evenwichtsoefening die ik ooit heb gezien.

De afgelopen weken heb ik intensief met mijn projectcollega’s samengewerkt. Het project ziet er stabiel uit en mijn contactpersonen Priscelle en Hassan betrouwbare en fijne mensen om mee samen te werken. Zoals jullie misschien weten snuffel ik de eerste week wat rond voordat ik over donaties begin. Na een aantal zaken overwogen en beoordeelt te hebben leek het mij een goede optie een aantal vrouwen die nu wachten op een microkrediet met het donatiegeld op weg te helpen. Het maximaal aantal te vergeven aantal microkredieten is nu vergeven en er staan nog een aantal vrouwen op de lijst. Zij zijn al gescreend door Hassan en de vorige vrijwilligster. Daarbij wordt gekeken naar het plan, de persoon natuurlijk (betrouwbaarheid, familie achtergrond etc) en welk bedrag reëel is. Dus het akkoord is er alleen de pot is al uitgeleend. Dit komt in stukjes en beetjes telkens terug maar ze zitten nu op een punt waar de cashflow laag is. Mijn voorstel aan Hassan en Priscelle was dan ook om het donatiegeld aan deze vrouwen te besteden. Met het bedrag zouden we 12 vrouwen op weg kunnen helpen naar zelfstandigheid door het starten van een eigen bedrijfje. Hun reactie en dat van de vrouwen toen ze het hoorde was overweldigend. Ik had jullie daar zo graag bij gehad en willen delen.

Ze zijn jullie, mensen in Nederland die ze nog nooit hebben ontmoet maar wel in hen geloven, zo ontzettend dankbaar. Dit geld maakt voor hen het verschil tussen wel of niet eten. Het verschil tussen een toekomst of geen toekomst. Het verschil tussen afhankelijk zijn of onafhankelijkheid. Met deze donatie worden ze gesteund in hoop, dromen en mogelijkheden. Ik moest beloven de mensen thuis welke hieraan hebben bijgedragen hun ‘gratitude and blessings’ over te brengen. Met jullie hulp kan Samata nu brandhout en kolen verkopen, Sumaila gaat rijst en bonen verkopen, Issahaku koopt een machine zodat ze meel kan maken van mais en graan, Seidu gaat kleding maken en zo hebben ze alle 12 hun droom verwezenlijkt zien worden. Heel veel mensen hebben hun steentje hieraan bijgedragen. Sommigen door een ontspanningsmassage van MamaSage te nemen, anderen door te doneren en velen door elk jaar weer lieve berichtjes en steunbetuigingen op de mail te zetten. Jullie zorgen er allemaal voor dat MamaSage kan doen wat ze wil doen. In dit jubileumjaar wil ik een paar mensen speciaal bedanken voor hun steun al die jaren. Jullie weten afzonderlijk wel waarvoor ; Ise Köpping, Helga van Leipsig en haar Patrick, Paps en Mams, het team van de Vitusschool  en dan in het bijzonder Marie Thérèse, Maaike Damhuis and family, Wendy Duijvesteijn, Stefan Hijna, Monique Ankersmit, Nicole Kremers, Monique Breijnaerts, Monique Nijsen, Karel en Jacqueline en Silvia Leenen. En natuurlijk mijn mannen thuis. Jan en de jongens zijn mijn basis, mijn motivatie en onafgebroken steun en toeverlaat. Zonder hen zou ik al dit niet kunnen doen. Jongens, jullie zijn mijn kanjers!

door micro kredieten een naaiatelier starten

Ik wil deze blog afsluiten met een anekdote uit het alledaagse Afrikaanse familieleven. Komt die. Ik zit buiten lekker op mijn gemakje te schrijven en mama Comfort pakt haar mobieltje. Mijn pen schiet met een grote haal over het papier van schrik. Mama C, de altijd voorkomende en beleefde vrouw, het toonbeeld van kalmte en evenwicht, staat op uit haar stoel en schreeuwt in een rap tempo verwensingen in de telefoon. Ik begrijp niet wat de strekking van het verhaal is maar een vloek herken ik in elke taal. Ik heb mama C wel eens zachtjes horen zingen in de douche. Mooie kerkliedjes over engeltjes en Maria. Nu schiet ze met een stem als een kenau en in een tempo van een mitrailleur een niet te onderbereken verhaal af in de telefoon. Met driftige handgebaren onderstreept ze haar woede nog eens extra  en haar ogen schieten vuur. De kinderen, kippen en papa George maken dat ze wegkomen. En ik zit daar nog verschrikt met grote blauwe ogen haar aan te gapen. Nadat ze uitgetierd is legt ze de telefoon neer en gaat weer zitten. De hele familie komt ook weer voorzichtig kijken. De ogen van mama C smeulen nog na (“I was realy pissed off”, nee joh!)maar ze lijkt haar kalmte weer hervonden te hebben. Nog geen twee minuten later schiet ze keihard in de lach. Een lach en een traan het ligt hier o zo dicht bij elkaar. Mooi Ghana!

Heel veel liefs, Lisenka

Ps: zo snel ik thuis ben zet ik de foto's mbt de donaties op de computer. Kunnen jullie het met eigen ogen zien hoe superze het vonden.